جوجه
کشی مصنوعی : امروزه جوجه کشی طبیعی نمی تواند نیازهای رو به رشد جامعه را
براورده کند بنابراین تولید جوجه به روش مصنوعی و در حجم زیاد از جایگاه و
اهمیت ویژه ای برخوردار است و نسبت به جوجه کشی طبیعی دارای محاسنی به شرح
زیر میباشد:
1. در تمام طول فصول سال امکان تولید جوجه وجود دارد
2. تعداد زیادی جوجه در هر دوره میتوان تولید کرد
3. به وجود مرغ کرچ نیازی نیست
4. برای رشد جنین شرایط لازم وجود دارد و کلیه مراقبتهای بهداشتی جهت جلوگیری از آلودگی و شیوع امراض تحت کنترل می باشد .
انسان
با بررسی و تحقیق بر روی حالات و رفتار مرغ کرچ در هنگام خوابیدن به روی
تخم مرغ (جوجه کشی طبیعی) و فهمیدن به عوامل موثر در رشد نطفه به ساخت
ماشین جوجه کشی اقدام کرد.
انجام جوجه کشی مصنوعی از هر دستگاهی که
بتواند عوامل رشد جنین از قبیل ( چرخش ، حرارت ، اکسیژن ، رطوبت) را فراهم
کند میشود برای بهره برداری از جوجه کشی مصنوعی استفاده کرد.
اجزا و ساختمان دستکاه جوجه کشی و نحوه استفاده از آن : دستگاه جوجه کشی بگونه ایی است که با آن انسان میتواند در هر مقیاسی به انجام عمل جوجه کشی (مصنوعی ) بپردازد.
موارد زیر در ساختمان تمام دستگاه جوجه کشی (با هر ظرفیتی ) در آن به کار رفته است:
1 - سیستم تنظیم حرارت ( مبحث دما( در دستگاه
2 - سیستم تولید رطوبت یکنواخت و تهویه هوای مناسب دستگاه
4 - نحوه چرخاندن منظم تخم مرغها در دستگاه
با یکی از این روشهای زیر میتوان فضای داخل دستگاه جوجه کشی را گرم کرد :
1. هوای گرم جریان داشته در لوله های داخل دستگاه جوجه کشی
2. جریان آب گرم در درون لوله های داخل دستگاه جوجه کشی
3. گذاشتن مقاومتهای الکتریکی در داخل دستگاه جوجه کشی
ماشین یا دستگاه جوجه کشی
دستگاهی است که باید توانایی به وجود آوردن شرایطی کاملا مشابه با آنچه
پرنده ی مادر بطور غریزی برای تبدیل تخم ها ی نطفه داربه جوجه انجام میدهد
را دارا باشد .
مبحث دما :
از نظر منبع حرارت دستگاه جوجه کشی متفاوت هستند گاز طبیعی ، سوخت فسیلی مثل نفت یا گازوییل ( البته این منبع عملا منسوخ شده است ) ، نیروی برق و...
خصوصیات یک سیستم ایده آل گرمایی برای دستگاه جوجه کشی :
1 - تناسب بین ابعاد و حجم دستگاه جوجه کشی
2 - سیستم گرمایی باید در فاصله و محلی قرار بگیرد که نسبت به تخمها مناسب باشد
3 - بالایی راندمان
4 - تامین حرارت مطلوب و مورد نیاز دستگاه در کوتاهترین زمان بدون وارد کردن شوک حرارتی به تخم و جنین
5 - حرارت باید به صورت یکنواخت پخش شود به نحوی که کلیه تخمها در شرایط دمایی یکسان ونرمال قرار بگیرند.
مبحث رطوبت :
تولید رطوبت از آب به روشهای مختلفی امکانپذیر است ، در ابتدایی ترین روش میتوان یک ظرف آب را در دستگاه جوجه کشی
قرار داد که باعث ایجاد رطوبت میشود حال اگر به شود به طور معینی سطح آب
ظرف را تنظیم کرد و با یک رطوبت سنج ساده میزان آن را اندازه گیری کرد با
این روش به نحو مطلوب تری میتوان بر رطوبت مورد نیاز فرآیند جوجه کشی نظارت
داشت.
از دستگاههای رطوبت ساز یا بخار سرد آلتراسونیک یا مه ساز که
مبتنی بر مدارات الکترونیکی هستند در دستگاههای پیشرفته با تکنیک خاصی
استفاده شده است ولی در سطوح کوچکتر از یک ظرف آب معمولی میتوان استفاده
کرد. ظرف آب باید در نزدیکی منبع گرما قرار بگیرد زیرا باید از گرمای منبع
برای تولید بخار استفاده کرد و حتما باید در محلی باشدکه باعث خیس شدن محل
نشود و به خوبی مهار گردد.
بوسیله دستگاه اندازه گیری دیجیتالی، (رطوبت سنج ) میزان رطوبت سنجیده میشود. در دستگاه جوجه کشی
دمای موجود باعث تبخیر آب ازتخم مرغها و تلفات جنین می شود . به همین دلیل
توجه به رطوبت مناسب اهمیت بسیاری دارد. از طرفی رطوبت کم شده در دستگاه جوجه کشی
باعث میشود که تبخیر و وسیع تر شدن کیسه های هوایی داخل تخم افزایش یابد
که در نتیجه نوک جوجه به اطاقک هوا زودتر می رسد . همچنین بالا بودن رطوبت
باعث میشود که کیسه هوا شده دیر به وسعت برسه و جوجه در این زمان قادر به
تنفس نخواهند بود . رطوبت دستگاه جوجه کشی به سرعت تهویه و دمای آنها بستگی دارد .
اهمیت تهویه در دستگاه جوجه کشی:
مهمترین
مساله اصلی در تهویه اکسیژن رساندن به تخم مرغ و دور کردن دی اکسید کربن
تولیدی از آن میباشد البته مسائل دیگری هم مثل رطوبت و توزیع یکنواخت گرما
از کارکردهای دیگر تهویه است .
چرخش تخم مرغها :
چرخاندن تخمها در
زمانهای مشخص در جوجه کشی تاثیر بسزایی دارد میباشد ، بصورت طبیعی مشاهده
شده است مرغ مادر برای جلوگیری از چسبیدن زرده به پوسته و همچنین کیسه هوای
درون تخم هر ۳۵ دقیقه بطور متوسط اقدام به چرخش تخمها میکند ، در مقیاس
صنعتی چرخش تخمها را به ازای هر ۱ ساعت برای تخم مرغ و هر ۲ تا ۴ ساعت
یکبار برای تخم بلدرچین توسط فشار جکهای بادی و یا موتورهای الکتریکی انجام
میشود و مرسوم ترین نحوه برای چرخش تخمها به این صورت است که باید سر کوچک
تخمها بسمت پایین باشد و در دستگاه جوجه کشی
در شانه مخصوص قرار بگیرد این شانه را نسبت به افق ۴۵ درجه تغییر زاویه
داده و پس از مدت زمان مشخصی این تغییر زاویه ۴۵ درجه ای نسبت به افق را از
طرف مقابل اعمال میکنند باید توجه داشت هر گونه چرخش باید به آرامی و بدون
تکانهای شدید انجام پذیرد زیرا تکان شدید باعث صدمه به جنین شده و از
میزان موفقیت در جوجه کشی می کاهد .
نکته:
تخم مرغها به این گونه
قرار میگیرند که قسمت پهن آنها به سمت بالا باشد وگرنه سر جوجه در قسمت
باریک قرار می گیرد و به تنفس قادر نخواهد بود و از بین می رود ( قسمت پهن
از کیسه محبوس شده هوا تشکیل شده که در روزهای آخر جوجه از آن تنفس میکند )
ولی در 3 روز پایانی به هچ به حالت افقی در سینیهای هچر قرار خواهند گرفت.
فیلتر آلکالاین یا فیلتر قلیایی ، نوعی از فیلرهای دستگاه تصفیه آب می باشد که خاصیت اسیدی آب را کم کرده و به آن خاصیت قلیایی می بخشد .
فیلتر آلکالاین یا فیلتر قلیایی آب را یونیزه نموده و با تولید هیدروژن فعال در آب ، باعث ایجاد خاصیت آنتی اکسیدانی در آب می شود.
همچنین فیلتر آلکالاین یا فیلتر قلیایی با تامین املاح مورد نیاز بدن ، همچون منیزیم و کلسیم ، مانع از بروز پوکی استخوان و بسیاری از بیماری های مزمن در بدن می شود .
در واقع فیلتر آلکالاین یا فیلتر قلیایی با افزایش سطح پی هاش آب ، باعث ایجاد خاصیت قلیایی آن شده که این پارامتر ، برای سلامتی بدن بسیار مفید می باشد.
علاوه بر این فیلتر آلکالاین یا فیلتر قلیایی با سم زدایی آب ، امکان جذب مواد مغذی آن را تسهیل کرده و باعث نفوذپذیری بیشتر آب توسط سلولهای بدن می گردد.
فیلتر آلکالاین یا فیلتر قلیایی کلیه سموم و آفت کشهایی که به صورت احتمالی ممکن است در آب وجود داشته باشد از بین برده و آبی با درصد خلوص بالا تولید مینماید.
بیش از هر ماشین دیگری در گاوداری،دستگاه شیردوش گاوداری کاربرد دارد و اگر که توجه خاصی به آن شود نقش بسزایی در کسب درآمد گاوداری میتواند داشته باشد. کار دستگاه شیردوش گاوداری براین اساس است که شیر را از پستان بسوی تانکر جمع آوری شیر منتفل میکنند که حداقل خطر به سلامت دام را دارد
دستگاه شیردوش گاوداری می توانند علاوه بر کنترل و یا ایجاد بیماری ورم پستان در کیفیت شیر نقش بسزایی داشته باشند.
واحد دوشنده ازقسمتهای زیر تشکیل شده است:
1)واحد
دوشنده در دستگاههای شیردوش گاوداری دارای چهار فنجان پستانی است که هر
کدام ازآنها شامل یک روکش، یک لاینر قابل انعطاف ، یک لوله کوتاه ضربان
(پالسیشن) و یک لوله کوتاه شیر می باشد.
2) یک خرچنگی
3)یک لوله بلند شیر
4) یک لوله بلند ضربان (پالسیشن)
در زمینه شیر دوشی نکات مهمی وجود دارد که به شرح زیر هستند:
- دسته دستگاه شیردوش گاوداری
می تواند باعث انتقال باکتری از یک گاو به گاو دیگر شود بنابراین ضدعفونی و
شست و شوی مرتب دستها با آب و صابون از مهمترین نکات در خلال شیردوشی
است.
- کارکنان شیر دوشی باید همواره لباس تمیز و پاکیزه ایی داشته باشند.
- موهای بلندی که روی شکم ، پستانها و قسمت عقب حیوان برای تمیز نگهداشتن سیستم پستانی و شیر باید حتما کوتاه شوند
نمونه ای از سالن های شیردوشی مجهز به دستگاه های ثابت و کاملا پیشرفته.
مراحل شیردوشی
1- تمیز کردن وشستن پستان
به منظور دو هدف زیر شستن پستان انجام می شود:
الف) برای از بین بردن کثافات.
ب) آزاد سازی شیرتوسط تحریک پستان
2- خشک کردن پستان
استفاده از حوله های کاغذی یکبار مصرف برای خشک کردن پستان توصیه می شود.
3- بازدید کردن شیر قبل از دوشش
- مشخص کردن گاوهای مبتلا به ورم پستان ( مشاهده دلمه ، در این صورت به تکنسین خبر دهید.)
- خارج کردن باکتریهای نوک پستان
- آماده سازی برای دوشش شیر با تحریک پستان
4- اتصال واحد شیردوشی به پستان
- نوک پستانها قبل ازاستفاده و وصل شدن به دستگاه شیردوش گاوداری باید خشک و تمیز باشند.
- لوله شیر حد فاصل بین خرچنگی و کاسه پستانک می بایست به حالت S نگاهداشته شود تا از ورود هوا به داخل سیستم جلوگیری بعمل آید.
- کلاهکها روی پستان باید به دقت قرار گیرد.
تذکر
مهم: خرچنگی باید حداکثر 1 دقیقه بعد از شستن پستان وصل شود. (در غیر این
صورت به دلیل کاهش هورمون آزاد کننده شیر، شیر کمتری خارج میشود.)
نصب صحیح و درست خرچنگی به پستان.
5- بازدید
- مراقب باشید که قسمت انتهای سرپستان به داخل کاسه سر پستانها فرو نرود
دوشش باید با سرعت و ممتد انجام پذیرد.
6- جدا کردن خوشه دستگاه شیردوش گاوداری از پستان
- برای اینکه دستگاه شیردوش گاوداری
از پستان جدا شود ،باید سوپاپ خرچنگی را بطرف خارج بکشید. در این حالت هوا
بین فضای داخلی پستانک و کاسه پستانک وارد میشود و باعث از میان رفتن
خلاء میشود و خوشه شیردوشی از پستان جدا می شود.
- به این مورد توجه
کنید که پستان کامل دوشیده شود (با نگاه کردن به جریان شیر در لوله های
انتقال شیر و شل شدن و کوچک شدن پستان میتوان فهمید.)
- اگر زمان شیردوشی زیاد طولانی شود موجب آسیب به بافت ظریف پستان میشود و ورم پستان ایجاد می شود.
7- ضدعفونی کردن پستان
با ماده ضدعفونی مناسب باید ضدعفونی کردن انجام شود که این عمل باعث نرمی پوست نوک پستانها میشود.
مجرای
پستان در حدود نیم ساعت بعد از شیردوشی باز است که، خطر آلودگی پستان با
ضدعفونی کردن کاهش می یابد و در زمان خشکی ضدعفونی نوک پستان بسیار مؤثر
است.
در روش اسپری کردن سرپستان، باید دوبرابر مواد استفاده شود تا نصف کارایی خوب را داشته باشد.
منحنی شیردهی
- شیردهی نسبتا با تولید زیاد آغاز می شود و ترشح شیر ادامه دارد تا در هفته های 6-3 به اوج خود می رسد.
- از میزان تولید بعد از رسیدن به اوج به تدریج کاسته می شود.
- در گاوهای پرتولید رسیدن به اوج طولانی تر از گاوهای کم تولید است.
- میزان تولید شیر گاو پس از تولد و ترشح آغوز تا زمان خشکی (تقریباً300 روز) را منحنی شیردهی نشان می دهد.
- نقطه اوج تولید شیر، اثر حوادث خاص بر تولید شیر و سطح تداوم را منحنی مشخص می کند.
- نمودار شیردهی تقریباً ثابت است و از روی آن می توان اوایل دوره تولید شیر را پیش بینی کرد.
- در اولین دوره شیردهی گاوها ،دارای منحنی شیردهی مسطحی هستند.
- گاوهای بالغ در مقابل به گاوهای شکم اول در سطح تولید بالاتری هستند و به اوج می رسند ولی تداوم اوج در آن ها چندان مطلوب نیست.
- تداوم شیردهی به کاهش تولید شیر پس از رسیدن به اوج شیردهی گفته می شود.
- در حدود 96 -94 درصد تداوم شیردهی باید به طور میانگین باشد. به عنوان مثال تولید شیر هر ماه باید تقریباً 95 درصد ماه قبل باشد.
- میزان کاهش تولید پس از سپری شدن اوج تولید شیر باید در تلیسه به میزان 2/0 درصد در روز ودر گاو بالغ 3/0 درصد در روز باشد.
- از عوامل حائز اهمیت مدیریتی گله های شیری تجزیه و تحلیل منحنی شیردهی در تشخیص مشکلات تغذیه ای میباشد.
- برای اوج تولید و تداوم بالا نیازمند تولید بالا می باشد.
در
زمان اوج تولید به ازاء هر کیلوگرم تولید مازاد شیر، تولید شیر مقدارش طی
کلدوره شیردهی گاو به میزان 200 تا 300 کیلوگرم افزایش می یابد.
برای اینکه گاو به اوج تولید برسد باید پروتئین جیره را کنترل کنید.
- اگر گاو به اوج تولید می رسد ولی نمی تواند آن را حفظ کند باید به انرژی جیره توجه کنید.
- گاو با پتانسیل بالای ژنتیکی که دارد، در سطح بالایی از اوج شیردهی میرسد و شیردهی آن هم دوام بیشتری دارد.
- میزان تولید شیر در دوره اوج شیردهی گاو ، میتواند به عنوان شاخصی برای مشخص نمودن عملکرد گله در تولید شیر ، در نظر گرفته
-
اثرات منفی استرس های مختلف ماننده شش گرمائی، حمل و نقل و .... می
توانند روی به اوج رسیدن شیردهی ،تداوم شیردهی و رسیدن و میزان آن گاهی
بسیار غیرقابل اجتناب باشد.
-گاهی چاقی بیش از حد گاوها، پائین بودن مصرف انرژی یا ژنتیکی آنها ممکن است باعث کوتاه کردن دوره شیردهی شود.
-درصد
چربی و تولید شیر رابطه معکوسی با میزان تولید شیر دارد به گونه ایی که
با افزایش مقدار تولید ،در صد چربی و تولید شیر کاهش پیدا میکند.
- در طول دوره شیردهی میزان چربی و پروتئین شیر در طول دوره شیردهی نباید بیشتر از 3/3 و 4/3 شود.
- ضعف گاوها یا کاهش خوراک مصرفی باعث میشود که چربی شیر افزایش یابد و تولید شیر کم شود
- ضعف عملکرد شکمبه گاو به بیماری های متابولیکی یا مشکلات مربوط به ترکیب خوراک ،پائین بودن درصد چربی را ایجاد میکند .
- کمبود انرژی پائین بودن درصد پروتئین را نشان میدهد.
شیردهی از سیکل سه مرحله تشکیل شده:
1- ( 14 تا 100 روز) اوایل شیردهی
در
اوایل دوره شیردهی گاوها در تولید شیر به اوج میرسند. و به دلیل تأخیر
در اوج رسیدن خوراک مصرفی ،گاوها در این دوره با کاهش وزن روبرویند.
در
این دوره زمانی برای اینکه گاوها خوراک بیشتری مصرف کنندباید آنهارا
تحریک کرد. مقدار مصرف خوراک به یکنواختی اجزاء جیره غذا بستگی دارد و تحت
تأثیر عوامل متفاوتی از جمله کیفیت و کیت علوفه ،سطح تولید ، قابلیت هضم و
عمل آوری خوراک ها و دفعات خوراک دادن است.
2- ( 100 تا 200 روز)اواسط شیردهی
گاوها
قبل از اینکه 10 هفته اول زایمانشان تمام شود باید به حداکثر خوراک خود
برسند. گاو با آن جثه بزرگ باید به ازاء هر 2 کیلوگرم شیر تولید شده
حداقل 1 کیلوگرم ماده خشک دریافت کند.
باید به علوفه با کیفیت عالی و در نظر گرفتن سطح الیاف توجه شود.
نباید سطح کنسانتره از 3/2 درصد وزن بدن گاو افزایش یابد.
احتیاجات پروتئینی در اواسط شیردهی نسبت به اوایل شیردهی کاهش می یابد.
-3( 200 تا 305 روز)اواخر شیردهی
کاهش تولید و کاهش خوراک مصرفی در این دوره مشاهده میشود. گاوها در اواخر
شیردهی افزایش وزن داشته و ذخایر چربی را که در روزهای اولیه شیردهی تخلیه
شده اند را بازسازی مجددا می کنند.
دستگاه شیردوش گاوداری